İsimlerin Önemi

    İSİMLER NEDEN ÖNEMLİDİR? PROBLEMLİ MARKA İSİMLERİ VE BUNLARA İSİMDER OLARAK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ


    İsim; canlı cansız bütün varlıkları bize bildirmek, anlamlandırarak hatırlamak için verilen kelimelerdir. İsim, insanın hayatını belirleyebilen, hatta hayatını yönlendirebilen çok önemli bir unsurdur. İsmin, hayatı olumlu ya da olumsuz etkileyebileceğine dair inanışlar farklı kültürel ve sosyal yapılara sahip birçok toplumda mevcuttur. Nitekim semavi dinler de bu konu üzerinde hassasiyetle durmuşlardır.


    Marka ismi; kurum ve kuruluşların ürettikleri mal ve hizmetleri farklılaştırmak için anlamlandırılan, logo vb. şekillerle tasarlanarak çizilebilen ve yazılabilen, ses algısı ile ifade edilerek hatırlanabilen “ticari ünvanlara” denir. Kurumsallaşma ve markalaşma yolunda ilerleyen firmaların, isimleri ile oluşturacakları ticari kültürü, kendi hizmet ve üretim alanlarında başarıyı yakalayabilmeleri açısından potansiyel bir güç oluşturmaktadır.


    Eski yıllarda firmaların isimlendirme politikası yok denecek düzeyde azdı. Tıpkı insan isimlendirmesinde olduğu gibi marka isimlendirmesi de geleneksel bir çizgide seyrediyordu. Geleneksel, yerel, megolaman kaygılarla, komplekslerle oluşturulmakta idi. Soyadların kısaltılmış veya birleştirilmiş şekli gibi isimlendirmeler bu duruma örnek gösterilebilir. (Çifteoğulları, Gıdıroğulları, SMN Makine (Suavi, Mehmet, Nuri), Doğan Kardeşler vb.) Bunun dışında yabancı kökenli kelimelerden oluşan isimler yatırımcılarımız tarafından tercih edilmekte idi. İsimlendirme ve sloganlarla ilgili birçok kurum - kuruluşlar ve markalar büyük sorunlar yaşamaktadır. Bütün isimler ve sloganlar birbirlerine git gide çok benzemekte, benzediği için de farklılaşamamaktadırlar. Ayrıca bilinçsizce, plansız programsız, evrensel iletişim kriterlerine dikkat etmeden, resmi ve teknik araştırma yapılmadan oluşturulan marka isimleri, bazen diğer ülkelerde argo, siyasi bir olay veya müstehcen anlamlara gelebilmekte veya çağrıştırabilmektedir. Örneğin Ordu- Giresun arasına kurulan havalimanına yetkililerin ORGİ ismini koymaları ve bu ismin birçok dilde travesti anlamlarını çağrıştırdığı ortaya çıkması gibi.


    Belirlenen birçok marka ismi, çoğunlukla yabancı markaların taklidi veya birebir aynısı olması hasebiyle iltibas ve iktibas yaratmakta olup, marka büyüdüğünde ise ticari ve hukuki birçok problem yaşanmaktadır. Bu durum ciddi ticari zararlara ve itibar kaybına neden olmaktadır. Bu yüzden Türkiye markaları daha büyüme aşamasında iken, başlangıçta doğru konumlandırılmadığı için büyük değer ve itibar kaybetmekte ya durağanlaşmakta ya da ticari sahneden silinip gitmektedir. Hem evrensel hem ulusal platformda, resmi ve teknik yönden iletişim ile ilgili ARGE yapılmadan taklit ettiğimiz yabancı marka isimleri ya internet alanında tescillenememekte yada benzeştiği için yabancı markaların gölgesinde kalıp,  farklılaşamamakta ve dünya pazarlarında markalaşamayıp yok olmaktadır.Bu ve bunun gibi birçok  sorundan dolayı başta  Başbakanımız Sayın  Recep Tayyip ERDOĞAN birçok Türkçe dilbilimcisi ve yetkililerin tepkisini toplamıştır. Örneğin son günlerde K.Çekmece Belediyesi’nin ARENAMEGA ismine başbakanımız, yabancı taklidi ve zor söylenen bir isim olması nedeniyle tepki göstermiştir. Başta sahil bölgelerimiz ve büyükşehirlerimiz olmak üzere birçok işletme, yabancı marka isimleri taklit etmesi ve yanlış marka konumlandırması ile kültürel çözülmeye, hukuki ve ticari zararlara maruz kalmakta olup; yeni markalar oluşturulmamaktadır.Toplumumuzca marka ismi ilk başta mühim değilmiş gibi algılansa da marka ismi,ülkenin dili ve kültürünün yaşatılması açısından bakıldığında ne kadar önemli olduğu rahatlıkla anlaşılmaktadır. Örneğin mağazalarda, market reyonlarında belki onlarca benzer ürün vardır. İşte bu nokta da marka ismi devreye girmektedir. Evrensel marka isimlerle, ürününüz ve hizmetiniz diğer ürünlerden ayrılarak, hedef kitle algısında seçicilik yaratmış, böylelikle marka ismi oluşturmada benzerlerinden ayrıt edilip; farkındalık sağlanacaktır.


    MARKA İSMİ VERİLİRKEN YAPILAN BAŞLICA HATALAR


    Marka isim tescil araştırmasını Türkiye ve dünya patent merkezleri nezdinde  yapmadan, markaya isim vermek. Bu rastlanan başlıca hatalardan biridir. Patent merkezleri ve internet ortamında tescil ile ilgili araştırma yapılmadan marka ismi oluşturulmuş ise kurum hukuki yönden, maddi manevi ve ticari yönlerden büyük sıkıntı yaşamakta ve zarar görmektedir.


    Marka ismi verirken ismin dünya dillerindeki karşılığı, dilimizdeki manası kadar önemlidir. Yoksa markanın uluslararası alanda tutunması güçtür.
    Okunuşu, telaffuzu, yazılması zor olan marka isimleri bütün bunların yanında hedef kitle algısında kalıcılık sağlamıyor ise marka yok olmaya mahkumdur.


    EVRENSEL MARKA İSİM OLUŞTURMA KRİTERLERİ


    Bir marka ismi, telaffuzu ve hatırlanabilirliği kolay olan bir isim olmalıdır.
    Bir marka ismi, konumlandırılırken diğer dillerdeki telaffuzunun ve ses algısının ortak olan bir ses algısı ile ifade edilmesi gerekmektedir.
    Marka ismi, ürünün üretim ve hizmet alanına  işlevsel yönü ile ilgili anlam veya ses çağrışımı yapmalıdır  ( Marka işlevsel yönden ürünle özdeşleşmeli).
    Evrensel kriterlere göre oluşturulan marka ismi, filolojik ve fonetik yönden dilbilimciler tarafından dillere ve kültürlere göre anlam ve yapı bakımdan incelenmelidir.


    Yeni oluşturulan marka ismi benzer alanlarda veya farklı alanlarda, melodik ve fonetik yönden diğer markalarla benzeşmemeli ve marka ismi olarak kullanılmamış olmalıdır.


    İnternet alanlarında  (Domain) ve  sosyal paylaşım sitelerinde tescile müsait olmalıdır.


    EVRENSEL TÜRKÇE MARKA İSİMLERİ KULLANILMANIN FAYDALARI


    Türkçe dilinin korunmasını,
    Türkçe kültürünün devamını,
    Türkçe’ nin değer kazanmasını,
    Doğru,  istikrarlı iletişimi, kültürel gelişimi,
    Telaffuzu kolay, akılda kalıcı olduğu için,
    Evrensel hedef kitle ile doğru ve hızlı iletişimi sağlar.
    Kültürel yozlaşmayı engeller.
    Evrensel ve ulusal iletişim kriterlerine uygun olması, yaşanacak iletişim problemlerini en aza indirir.
    Türkçe marka isim kullanmak, Türkiye’ yi ve Türkçe’ yi dünyaya tanıtır.

   Dilin canlı olmasıyla, ekonominin de canlı olması sağlanır.
    Yapılan tanıtım- reklam materyallerindeki dönüşümün kalite ve hızını artırır.
    Markalaşmaya ve farklılaşmaya Türkçe marka isim oluşturma ile başlamak, Türkçe dili ve kültürünün evrensel platformda algılanıp, farkındalık kazanarak markalaşmasını sağlayacaktır.


    İSİMDER OLARAK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ VE FAALİYETLERİ


    Türkçe İsim Enstitüsü Derneği 'İSİMDER' (Her Zaman Her Yerde TÜRKÇE) misyonuyla;  Evrensel marka iletişim kriterlerine ve Türkçe imla kurallarına uyumlu, planlı programlı yeni marka, kişi ve kavram isimleri üretebilen,  Türkçe isimlendirme, Türkçe kültürü ile isim eğitimi veren, ismin önemine dikkat çeken bir dernek kurduk. Dernek aynı zamanda soy ağacından yola çıkarak, ailedeki fertlerin isim ve soy isimlerinden karakter mizaç tahlillerini de yapmaktadır. Türkiye'de ve dünyada ilk defa ailelere isim ile ilgili bilimsel araştırmalar yapıp, aile kültürlerine  uyumlu doğru ismin çocuklara verilmesini sağlayan, bu konuda eğitimler verebilen, Türkiye’de ve dünyadaki ilk Türkçe İsim Enstitüsü Derneğidir. Örneğin bazı aileler anlamını bilmeden Kuran-ı Kerim'den buldukları bazı kelimeleri, isim olarak çocuklarına vermektedir. Bu kelimelerden Sanem ismi, Arapça put anlamına gelmektedir. Aleyna ismi, üzerine anlamı taşıdığı için tek başına kullanıldığında bela ve kötülükler üzerimizden def olsun ifadesi şeklinde kullanılmaktadır. İsim tek başına kullanıldığında “Aleyna ve Aleyküm Selam”daki anlamı vermemektedir. Kezban ismi, Kuran'da geçiyor diye tercih edilip, kullanılmaktadır. Oysa Kezban 'yalancı' demektir. Çocuğa bu ismi koyarsanız, 'yalancı, yalancı' diye çağırmak zorunda  kalınmaktadır. İSİMDER, Türkiye' nin ve dünyanın isim alanında ilk bilimsel eğitim veren, isim üreten, TÜRKÇE İSİM ENSTİTÜSÜ niteliği taşıyan derneğidir. Kurum–kuruluşların yetkililerini, marka oluşturmak isteyenleri ve Türkiye' deki aileleri eğitmek ve bilinçlendirmek amacıyla Türkçe dilbilgisi ve kültürüne uyumlu isimlerin üretilmesi, geliştirilmesi ve her daim yaşatılmasını sağlamak ve dünyada tanınmış evrensel marka isimlerini Türkiye' ye kazandırmayı hedeflemekteyiz.


    EVRENSEL İLETİŞİM KRİTERLERİNE, TÜRKÇE KÜLTÜRÜ VE İMLA KURALLARINA UYGUN PLANLI PROGRAMLI HEM GÖRSEL HEM KÜLTÜREL HEM DE RESMİ YÖNDEN KONUMLANDIRMAYA UYUMLU EVRENSEL TÜRKÇE İSİMLERİ


    Tanınmış ticari dillerde aynı sesle yazılıp aynı sesle okunabilen,
     Üretim ve hizmet alanını çağrıştıran,
    Melodik akılda kalıcı,
    Toponomik, Terminolojik, Filolojik, Semantik, Etimolojik, Akrofonolojik yönden incelenip, diğer dil ve kültürlerde argo, müstehcen, istenmeyen siyasi, ticari ve kültürel çağrışımları olmayan; iletişimi yüksek,
     İnternet alanında e-ticaret sistemine uyumlu ve farklılaştırıcı bir kültürü olan, internet uzantıları ve sosyal paylaşım platformlarında tescillenebilen; Türk Patent Enstitüsü (TPE) ve Madrid protokolüne bağlı (WİPO) ülkelerde bütün sınıflarda tescillenebilen marka isimleri oluşturmak.